W艂oscy naukowcy z Centrum Fizyki Teoretycznej w Trieste odkryli woskowe wype艂nienie w z臋bie sprzed 6500 lat. Przez ten czas zmieni艂y si臋 materia艂y i procesy. Jednak zadanie zosta艂o to samo 鈥 odbudowa lub wype艂nienia ubytku w z臋bie. Wsp贸艂cze艣nie w gabinecie stomatologicznym denty艣ci stosuj膮 rozwi膮zania dobrane pod k膮tem zabieg贸w i stanu zdrowia pacjenta. Zadaniem wype艂nie艅 jest ochrona zdrowej cz臋艣ci z臋ba. R贸偶ne rodzaje plomb maj膮 r贸偶ne zastosowanie. Poni偶ej postaramy si臋 przedstawi膰 w czytelny spos贸b ich przeznaczenie.

Czym jest plomba stomatologiczna?

Plomba stomatologiczna jest materia艂em do wype艂nienia tkanki z臋ba. Najcz臋艣ciej stosuje si臋 wskutek ubytk贸w spowodowanych przez pr贸chnice lub innych uszkodze艅.

Rodzaje plomb dentystycznych

Materia艂y do wype艂nie艅 czasowych

U偶ywa si臋 przed ca艂kowitym zako艅czeniem leczenia.

  • Cement tlenkowo-cynkowo-eugenolowy
Nazywany eugenolanem cynku. Posiada bardzo dobr膮 szczelno艣膰. Sk艂ada si臋 z proszku z tlenkiem cynku, dwutlenkiem krzemu i kalafoni膮 oraz p艂ynu z eugenolem i kwasem ortoetoksybenzoesowym. Dzia艂a leczniczo, przeciwb贸lowo i antybakteryjnie. Jako p艂yn wyst臋puje olejek go藕dzikowy oraz olejki aromatyczne. Niekt贸re z cement贸w zawieraj膮 etoksybenzoesan lub dodatek 偶ywic akrylowych. Dost臋pne s膮 cementy bez eugenolu.
  • 艢wiat艂o i chemoutwardzalne materia艂y

Bazuj膮 na tlenku cynku, dwutlenku krzemu i sk艂adnikach syntetycznych, np. dimetyloakrylanach. Dost臋pne s膮 w s艂oikach, tubach i strzykawkach. S膮 one gotowe, st膮d nie wymagaj膮 mieszania, przez co s膮 uwa偶ane za bardzo wygodne w u偶yciu.

  • Gutaperka

Gutaperka to substancja pochodzenia naturalnego. Pozyskuje i wykorzystuje si臋 j膮 w podobny spos贸b jak kauczuk naturalny, z t膮 r贸偶nic膮, 偶e gutaperka jest mniej elastyczna.

  • Fleczer (cement cynkowo-siarczany)

Fleczery wykonane s膮 ze specjalnych materia艂贸w, kt贸re 艂atwo i szybko si臋 zak艂ada oraz zdejmuje. Doskonale zabezpieczaj膮 ubytki przed dostawaniem si臋 resztek pokarmu, a wi臋c chroni膮 leczone miejsce przed szkodliwymi bakteriami..

Materia艂y do wype艂nie艅 sta艂ych

U偶ywane po zako艅czeniu leczenia.

  • Plomba kompozytowa

Kompozyt to 鈥瀊ia艂a plomba dentystyczna鈥. Mo偶e to by膰 chemoutwardzalna, jak i 艣wiat艂outwardzalna. Ten rodzaj wype艂nienia ma podobn膮 struktur臋 do tkanki, z kt贸rej powstaj膮 z臋by. Zalet膮 tego typu rozwi膮zania jest dob贸r koloru wype艂nienia do odcienia z臋b贸w. Ponadto doskonale przylegaj膮 do szkliwa. Po za艂o偶eniu nie ma przeciwwskaza艅 do spo偶ywania posi艂k贸w.

Umo偶liwiaj膮 szybk膮 rekonstrukcj臋 z臋ba. Odbudowuje si臋 z nich mi臋dzy innymi z臋by po oszlifowaniu pod korony protetyczne. Materia艂y kompozytowe maj膮 wysok膮 odporno艣膰 na zgniatanie. Do wad tego rozwi膮zania zaliczamy fakt, 偶e materia艂 polimeryzacyjny podczas o艣wietlania lamp膮 kurczy si臋. Kurczenie mo偶e prowadzi膰 do mikroprzeciek贸w. Te mikroprzecieki s膮 otwart膮 drog膮 dla drobnoustroj贸w.

  • Cementy glass-jonomerowe (szk艂o-jonomerowe)

Zabieg plombowania z臋ba tym materia艂em jest wzgl臋dnie prosty i przyjemny. Mo偶e by膰 stosowany jako opatrunek, plomba tymczasowa lub wype艂nienie ostateczne.

Te wype艂nienia s膮 trwa艂e, maj膮 zdolno艣膰 wi膮zania do tkanek z臋ba i innych wype艂nie艅. W dodatku uwalniaj膮 jony fluoru, dzi臋ki czemu s膮 biokompatybilne z tkank膮 z臋ba. Wykorzystywana zw艂aszcza u dzieci, gdy do odbudowy mamy z膮b mleczny. U doros艂ych do uzupe艂niania ubytk贸w przy szyjce z臋ba.

Do wad zalicza si臋 ich chropowato艣膰 oraz zmian臋 koloru pod wp艂ywem spo偶ywania kawy, palenia papieros贸w i picia czerwonego wina. Cementy glassjonomerowe s膮 艣wiat艂outwardzalne. To znaczy, 偶e twardniej膮 samoistnie lub przy pomocy 艣wiat艂a z lampy polimeryzacyjnej. Po za艂o偶eniu zaleca si臋 pacjentom wstrzymanie si臋 przez jaki艣 czas od jedzenia z powodu plastyczno艣ci materia艂u.

  • Plomba amalgamatowa

Amalgamat stomatologiczny to stop srebra, miedzi, cyny, cynku i rt臋ci. By艂 kiedy艣 bardzo popularn膮 form膮 wype艂nie艅. Ten rodzaj materia艂y jest koloru metalicznego (tzw. czarna plomba). Nie zaleca si臋 stosowania go na z臋bach przednich. Dlatego, 偶e plomby amalgamatowe barwi膮 z臋by na szary kolor (tatua偶 amalgamatowy). Przeciwskazaniem s膮 alergie na sk艂adniki stopu. Wskazaniem wykorzystania plomby amalgamatowej jest brak mo偶liwo艣ci utrzymania suchego pola zabiegowego, np. ze wzgl臋du na du偶膮 ilo艣膰 艣liny lub obfite krwawienie. Wype艂nienia amalgamatowe s膮 najtrwalszymi z mo偶liwych i potrafi膮 utrzymywa膰 si臋 w z臋bie ponad 15 lat.

  • Kompomery

艁膮cz膮 w sobie w艂a艣ciwo艣ci kompozyt贸w i glasjonomer贸w o w艂a艣ciwo艣ciach zbli偶onych do kompozyt贸w. Stosowane s膮 r贸wnie偶 w profilaktyce pr贸chnicy. Przeznaczone s膮 do z臋b贸w mlecznych i z臋b贸w sta艂ych. Tworzone s膮 z po艂膮czenia cement贸w szklano 鈥 jonomerowych z innymi kompozytami. Dzi臋ki temu materia艂 ten charakteryzuje si臋 najlepszymi cechami tworzyw wykorzystanych do jego powstania. Kompomery maj膮 wiele zalet. Dobrze znosz膮 wysuszanie, s膮 twarde i wytrzyma艂e na uszkodzenia mechaniczne i s膮 wodoodporne. Mo偶na je polerowa膰.

  • Cementy krzemowe

Materia艂y do wype艂nie艅 po艣rednich

  • Materia艂y z艂o偶one
  • Ceramika i ceramika na metalu
  • Metal

Wk艂ady koronowe

To wype艂nienia dentystyczne typu inlay, onlay i overlay. Wykonuje si臋 je z materia艂贸w kompozytowych, ale najlepszym materia艂em do ich zrobienia jest porcelana, dlatego potocznie nazywa si臋 je plombami porcelanowymi. Takimi wk艂adami odbudowuje si臋 du偶e ubytki na powierzchni 偶uj膮cej z臋b贸w, z臋by z zaburzon膮 okluzj膮 (zwarciem), po leczeniu endodontycznym (kana艂owym).聽Leczenie wk艂adami koronowymi zalicza si臋 ju偶 do leczenia protetycznego.

Wyb贸r odpowiedniego wype艂nienia?

W g艂贸wnej mierze to lekarz stomatolog decyduje, kt贸r膮 plomb臋 za艂o偶y膰 u pacjenta. Bierze pod uwag臋 szereg wskaza艅 i r贸wnie wiele przeciwwskaza艅. Obecnie ok. 95% lekarzy preferuje wype艂nienia 艣wiat艂outwardzalne kompozytowe ze wzgl臋du na ich estetyk臋, optymalny czas pracy oraz zadowolenie pacjenta.