Pr贸chnica nale偶y do najbardziej rozpowszechnionych problem贸w zdrowotnych w艣r贸d Polak贸w. Cho膰 wi臋kszo艣膰 z nas deklaruje, 偶e wie, jak dba膰 o z臋by, szacuje si臋, 偶e cierpi na ni膮 co drugi trzylatek, 80% dwunastolatk贸w i ponad 90% pi臋tnastolatk贸w. To przera偶aj膮ce dane! Cho膰 pr贸chnica jest chorob膮, kt贸ra wyst臋puje od wiek贸w, ma 艣cis艂y zwi膮zek z uwarunkowaniami cywilizacyjnymi. Jest szczeg贸lnie rozpowszechniona w tych krajach, gdzie spo偶ywa si臋 w du偶ych ilo艣ciach cukry. Przeczytaj, czym jest pr贸chnica, jakie s膮 jej przyczyny, objawy i rodzaje, jak zapobiega膰 ubytkom i dba膰 o higien臋 jamy ustnej oraz jak wygl膮da leczenie.

Czym jest pr贸chnica z臋b贸w?

Pr贸chnica jest chorob膮 zaka藕n膮 wywo艂ywan膮 przez namna偶aj膮ce si臋 w jamie ustnej bakterie. 呕ywi膮 si臋 one cukrami, kt贸re znajduj膮 si臋 po偶ywieniu i namna偶aj膮c si臋 prowadz膮 do powstawania p艂ytki naz臋bnej. Bakterie produkuj膮 kwasy, co prowadzi w konsekwencji do demineralizacji szkliwa 鈥 odwapniania tkanek z臋b贸w. To powoduje niszczenie szkliwa i z臋biny, na dalszym etapie r贸wnie偶 miazgi z臋ba. Skutkiem tych proces贸w jest powstawanie ubytk贸w, kt贸re nieleczone mog膮 prowadzi膰 nawet do utraty z臋b贸w.

Szczeg贸lnie niebezpieczne mo偶e by膰 zaniedbanie pr贸chnicy u dzieci. Wielu rodzic贸w bagatelizuje ten problem, s膮dz膮c, 偶e nie warto leczy膰 z臋b贸w mlecznych, kt贸re i tak wkr贸tce wypadn膮. To powa偶ny b艂膮d. Chore 鈥瀖leczaki鈥 mog膮 bardzo szybko zarazi膰 z臋by sta艂e. Nale偶y reagowa膰 ju偶 w momencie, gdy zobaczymy pierwsze objawy. Zwykle s膮 to s膮 ma艂e, jasnobr膮zowe plamki. Naj艂atwiej jest leczy膰 niewielkie ubytki. Bardzo wa偶na jest r贸wnie偶 profilaktyka 鈥 regularne mycie z臋b贸w, stosowanie nici dentystycznych i regularne wizyty kontrolne w gabinecie stomatologicznym.

Przyczyny pr贸chnicy

Bezpo艣redni膮 przyczyn膮 pr贸chnicy s膮 bakterie, kt贸re powoduj膮 powstawanie p艂ytki naz臋bnej 鈥 to bia艂y nalot, kt贸ry przylega do powierzchni z臋ba 鈥 znajduj膮 si臋 w niej niszcz膮ce tkanki drobnoustroje. Wyst臋powanie pr贸chnicy zwi膮zane jest tak偶e z indywidualnymi predyspozycjami. Du偶y wp艂yw na wyst臋powanie i nasilenie choroby maj膮 tak偶e nasze nawyki, w艣r贸d kt贸rych najwa偶niejsze s膮:

  • Niew艂a艣ciwa lub niewystarczaj膮ca higiena jamy ustnej.
  • Z艂a dieta 鈥 cz臋ste jedzenie s艂odyczy, picie s艂odkich napoj贸w i sok贸w owocowych.聽 Szczeg贸lnie niebezpieczne mo偶e by膰 spo偶ywanie du偶ej ilo艣ci w臋glowodan贸w i podjadanie mi臋dzy posi艂kami.
  • Niedobory wapnia i fosforu.
  • Unikanie twardych pokarm贸w, kt贸re pomagaj膮 oczy艣ci膰 powierzchni臋 z臋b贸w

Proces pr贸chnicotw贸rczy dotyka zar贸wno z臋b贸w sta艂ych, jak i mlecznych.聽Niekiedy ubytki pojawiaj膮 si臋 jedynie w pojedynczych z臋bach, cz臋sto jednak bakterie przenosz膮 si臋 od razu na kilka z臋b贸w s膮siaduj膮cych ze sob膮.

Objawy pr贸chnicy 鈥 jak wygl膮da pr贸chnica?

Pr贸chnica najcz臋艣ciej w pierwszej kolejno艣ci uwidacznia si臋 na w rowkach i zag艂臋bieniach na powierzchniach 偶uj膮cych z臋b贸w trzonowych. Zmiany pojawiaj膮 si臋 r贸wnie偶 tu偶 nad dzi膮s艂ami i w miejscach styku z臋b贸w trzonowych z przedtrzonowymi. Zwykle w pierwszej kolejno艣ci widoczne s膮 niewielkie jasnobr膮zowe plamki i p臋kni臋cia na szkliwie, nie s膮 one jednak bolesne. Dopiero w momencie, gdy pr贸chnica zaatakuje z臋bin臋 mo偶e pojawi膰 si臋 bolesno艣膰. Najpowa偶niejszym ubytkom towarzyszy bardzo silny b贸l 鈥 jest on sygna艂em, 偶e pr贸chnica dotar艂a do miazgi i konieczne mo偶e by膰 leczenie kana艂owe. Obok plamki pr贸chnicowej widocznej na powierzchni z臋ba i b贸lu, w艣r贸d objaw贸w pr贸chnicy nale偶y wymieni膰 tak偶e nieprzyjemny zapach z ust.

Rodzaje pr贸chnicy z臋b贸w

  • Pr贸chnica ostra 鈥斅nazywana r贸wnie偶 鈥瀙r贸chnic膮 wilgotn膮鈥. Pojawia si臋 przede wszystkim u os贸b m艂odych i najcz臋艣ciej jest efektem zaniedba艅 w higienie jamy ustnej. Jej przyczyn膮 jest r贸wnie偶 z艂a dieta (nadmierne spo偶ycie w臋glowodan贸w, co powoduje zmniejszenie ilo艣ci wydzielanej 艣liny). Charakteryzuje si臋 szybkim przebiegiem, mazist膮 konsystencj膮 i plamkami o jasno偶贸艂tym, 偶贸艂tym lub jasnobr膮zowym kolorze. Pr贸chnica ostra cz臋sto charakteryzuje si臋 du偶膮 bolesno艣ci膮.
  • Pr贸chnica przewlek艂a 鈥斅okre艣lana聽tak偶e 鈥瀙r贸chnic膮 such膮鈥. W przeciwie艅stwie do pr贸chnicy ostrej ten rodzaj choroby wyst臋puje przede wszystkim u os贸b doros艂ych i starszych. W tym przypadku charakterystyczne s膮 ciemniejsze zmiany. Plamki cz臋艣ciej maj膮 kolor ciemnobr膮zowy, brunatny. Konsystencja zmian pr贸chnicowych jest twarda. Dolegliwo艣ci b贸lowe, zw艂aszcza w pocz膮tkowym etapie rozwoju pr贸chnicy, nie s膮 tak nasilone i gwa艂towne jak ma to miejsce w przypadku pr贸chnicy ostrej.
  • Pr贸chnica zatrzymana 鈥斅w ten spos贸b okre艣lany jest stan, gdy w jamie ustnej zmieniaj膮 si臋 warunki, co pozwala na zatrzymanie rozwoju pr贸
  • Mo偶emy tak偶e wyr贸偶ni膰 inne podzia艂y, kt贸re powsta艂y w oparciu o obraz kliniczny. Warto w tym kontek艣cie wskaza膰 na pr贸chnic臋 pierwotn膮 i wt贸rn膮, czyli tak膮, kt贸ra powsta艂a pod plomb膮 (wype艂nieniem). Mo偶emy r贸wnie偶 wymieni膰 pr贸chnic臋 atypow膮 (wyst臋puj膮c膮 w z臋bach, kt贸re pozbawione zosta艂y miazgi) i pr贸chnic臋 kwitn膮c膮 (tak膮, kt贸ra atakuje jednocze艣nie powierzchnie wielu r贸偶nych z臋b贸w).

Etapy rozwoju pr贸chnicy

Pr贸chnica rozwija si臋 stopniowo. W wielu przypadkach jej pocz膮tkowe objawy pozostaj膮 niezauwa偶one. Niekiedy bia艂e plamki na szkliwie w pierwszym okresie mog膮 by膰 mylnie wzi臋te za skutki fluoryzacji i zlekcewa偶one.

  1. Pr贸chnica pocz膮tkowa聽鈥 na skutek demineralizacji szkliwa dochodzi do stopniowego zaniku substancji nieorganicznej z臋ba. Zwyk艂e objawia si臋 jedynie bia艂膮 plam膮, trudn膮 do samodzielnego zaobserwowania go艂ym okiem. Pr贸chnic臋 na tym etapie mo偶emy zdiagnozowa膰 dopiero w gabinecie stomatologicznym.
  2. Zaawansowana prchnica聽鈥 przyjmuje ciemniejsze kolory: od 偶贸艂tego, przez br膮zowy i brunatny, do czerni. Cechuje si臋 bolesno艣ci膮 i znacznym ubytkiem tkanki z臋ba.

Leczenie pr贸chnicy 鈥 jak wyleczy膰 pr贸chnic臋 z臋b贸w?

Leczenie pr贸chnicy jest najskuteczniejsze w pocz膮tkowej fazie. Na tym etapie cz臋sto mo偶liwe jest wyleczenie pr贸chnicy przy pomocy ozonoterapii 鈥 to szybka i zupe艂nie bezbolesna metoda leczenia. Zanim dojdzie do rozwoju pr贸chnicy, mo偶liwa jest r贸wnie偶 remineralizacja szkliwa. Remineralizacja polega na oczyszczeniu miejsca, gdzie dosz艂o do niewielkich przebarwie艅 i zabezpieczeniu go przy pomocy specjalnego preparatu, kt贸ry zawiera zwi膮zki fluoru. Na powierzchniach g艂adkich mo偶na r贸wnie偶 zastosowa膰 metod臋 infiltracji, s艂u偶y do tego preparat o nazwie Icon.

Naj艂atwiej leczy si臋 niewielkie ubytki, dlatego tak wa偶ne jest, by jak najszybciej zg艂osi膰 si臋 do gabinetu stomatologicznego. W momencie, gdy dosz艂o do聽 powstania ubytku, konieczne jest jego wype艂nienie. 鈥濸lombowanie鈥 polega na usuni臋ciu chorej tkanki (na przyk艂ad przy pomocy wiert艂a) i zast膮pieniu jej wype艂nieniem. Dawniej stosowano plomby z amalgamatu, obecnie zalecane jest wykorzystanie plomb kompozytowych lub wykonanych z cement贸w szk艂o-jonomerowych.

Zaawansowana pr贸chnica 鈥 jak leczy膰?

Leczenie pr贸chnicy jest znacznie trudniejsze na dalszym etapie rozwoju choroby.聽 Gdy bakterie przedostan膮 si臋 wg艂膮b z臋ba, zaka偶one zostaj膮 kom贸rki wewn膮trz co powoduje silny b贸l. Dochodzi do zapalenia miazgi z臋ba. W takim przypadku zwykle stomatolog podejmuje decyzj臋 o rozpocz臋ciu leczenia kana艂owego. Polega ono na usuni臋ciu miazgi z臋bowej. Mo偶e by膰 konieczne zatrucie z臋ba, w sytuacji gdy utrudnione jest oczyszczenie wn臋trza z臋ba. Po usuni臋ciu miazgi kana艂 zostaje oczyszczony i wype艂niony. Nast臋pnym etapem jest wype艂nienie ubytku. Gdy dojdzie do powstania zgorzeli, a leczenie kana艂owe nie jest mo偶liwe, jest to wskazanie do usuni臋cia z臋ba i rozpocz臋cia leczenia protetycznego z臋b贸w. Nieleczona pr贸chnica mo偶e prowadzi膰 do wielu powa偶nych chor贸b jamy ustnej.

Higiena jamy ustnej 鈥 jak zapobiec pr贸chnicy?

Oczywi艣cie zamiast leczy膰, o wiele 艂atwiej jest skutecznie zapobiega膰 pr贸chnicy. Aby by艂o to mo偶liwe, warto zwr贸ci膰 uwag臋 na odpowiedni膮 higien臋 jamy ustnej, diet臋 i nawyki dnia codziennego. W tym kontek艣cie warto wymieni膰 przede wszystkim:

  • Rodzaj szczoteczki do z臋b贸w 鈥 tradycyjne powinny by膰 delikatne, wykonane z mi臋kkiego, elastycznego w艂osia. Du偶膮 precyzj膮 i dok艂adno艣ci膮 cechuj膮 si臋 nowoczesne szczoteczki soniczne i elektryczne. Nale偶y pami臋ta膰 o regularnej wymianie ko艅c贸wek.
  • Stosowanie nici dentystycznych i szczoteczek mi臋dzyz臋bowych w celu usuni臋cia resztek pokarm贸w z przestrzeni mi臋dzyz臋bowych.
  • Dobre nawyki 偶ywieniowe 鈥 pr贸chnicy sprzyjaj膮 cukry proste, nadmierne spo偶ycie w臋glowodan贸w, s艂odkich napoj贸w i przek膮sek, a nawet sok贸w owocowych. W profilaktyce pr贸chnicy wa偶na jest zdrowa, zr贸wnowa偶ona dieta, szczotkowanie z臋b贸w po ka偶dym posi艂ku i 偶ucie pokarm贸w twardych.
  • Regularne wizyty kontrolne u dentysty 鈥撀 co najmniej raz na p贸艂 roku.
  • Lakowanie bruzd i lakierowanie z臋b贸w w celu ich zabezpieczenia.

Zadbaj o swoje z臋by! Um贸w si臋 na wizyt臋 kontroln膮 u stomatologa ju偶 dzisiaj!